ASHRAE 62.1-2010 là một phiên bản của tiêu chuẩn quốc tế về thông gió và chất lượng không khí trong nhà, được sử dụng làm cơ sở thiết kế cho nhiều hệ thống HVAC. Tiêu chuẩn đề cập đến lưu lượng thông gió tối thiểu, phân phối không khí, kiểm soát nguồn ô nhiễm và các yêu cầu nhằm duy trì chất lượng không khí trong nhà ở mức chấp nhận được.
Trong thực tế, kỹ sư cơ điện có thể gặp ASHRAE 62.1-2010 khi kiểm tra hồ sơ thiết kế cũ, sử dụng bảng tính gió tươi, cải tạo hệ thống AHU hoặc đối chiếu yêu cầu thông gió của một công trình đã vận hành nhiều năm.
Tuy nhiên, ASHRAE 62.1-2010 không còn là phiên bản mới nhất. Tính đến tháng 10/2026, ASHRAE đã công bố ANSI/ASHRAE Standard 62.1-2025, cùng các tài liệu sửa đổi và đính chính liên quan.
Bài viết này trình bày phạm vi của phiên bản 2010, giải thích các ký hiệu và công thức thông gió quan trọng, hướng dẫn đối chiếu bản mới và cung cấp nguồn truy cập tài liệu hợp pháp. Nội dung được biên soạn độc lập, không thay thế toàn văn tiêu chuẩn ASHRAE.
1. ASHRAE 62.1-2010 là gì?
ANSI/ASHRAE Standard 62.1-2010 có tên tiếng Anh là Ventilation for Acceptable Indoor Air Quality, có thể hiểu là tiêu chuẩn thông gió nhằm duy trì chất lượng không khí trong nhà ở mức chấp nhận được.
Tiêu chuẩn được phát triển bởi ASHRAE – tổ chức chuyên môn về sưởi ấm, thông gió, điều hòa không khí và làm lạnh.
Mục tiêu của ASHRAE 62.1-2010 là xác định lưu lượng thông gió tối thiểu và những biện pháp liên quan nhằm cung cấp chất lượng không khí trong nhà phù hợp với người sử dụng, đồng thời giảm thiểu các ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe do chất lượng không khí không đạt yêu cầu.
Các nội dung kỹ thuật có liên quan gồm:
- Lưu lượng không khí ngoài trời cần đưa vào không gian sử dụng.
- Phân phối không khí đến vùng có người.
- Thông gió cơ khí và thông gió tự nhiên.
- Phân loại không khí và giới hạn tuần hoàn, chuyển tiếp không khí.
- Kiểm soát nguồn ô nhiễm.
- Điều khiển và vận hành hệ thống thông gió.
- Kiểm tra, bảo trì và duy trì khả năng thông gió.
ASHRAE 62.1 không phải là một tiêu chuẩn chỉ chuyên về tính kích thước ống gió, chọn quạt hoặc xác định công suất lạnh. Đây là một cơ sở kỹ thuật về thông gió và Indoor Air Quality (IAQ).
2. Phạm vi áp dụng của ASHRAE 62.1-2010
ASHRAE 62.1-2010 được xây dựng cho nhiều loại không gian có người sử dụng trong công trình, tùy phạm vi và các ngoại lệ được nêu trong phiên bản tiêu chuẩn.
Ví dụ về những loại không gian thường liên quan đến việc thiết kế thông gió theo hệ tiêu chuẩn ASHRAE 62.1:
| Loại không gian | Vấn đề cần kiểm tra |
|---|---|
| Văn phòng | Số người, diện tích, lưu lượng ngoài trời |
| Phòng họp | Mật độ người và chế độ sử dụng |
| Phòng đào tạo | Số người thiết kế và lịch hoạt động |
| Trung tâm thương mại | Phân vùng công năng và hệ thống nhiều zone |
| Khách sạn, khu dịch vụ | Phân loại đúng từng không gian |
| Hành lang, khu vực phụ trợ | Điều kiện thông gió và quan hệ với các khu vực lân cận |
Không nên mặc định rằng tất cả các không gian trong cùng một công trình đều sử dụng một định mức gió tươi giống nhau.
Phân biệt ASHRAE 62.1 và ASHRAE 62.2
ASHRAE 62.1 và ASHRAE 62.2 đều liên quan đến chất lượng không khí trong nhà, nhưng phục vụ các phạm vi sử dụng khác nhau.
ASHRAE 62.2 tập trung vào yêu cầu thông gió trong những không gian nhà ở thuộc phạm vi của tiêu chuẩn đó. ASHRAE 62.1 được sử dụng cho nhiều loại không gian khác.
Khi xác định tiêu chuẩn áp dụng, kỹ sư cần đọc đúng phạm vi của phiên bản được viện dẫn, không chỉ dựa vào tên gọi chung của công trình.
ASHRAE 62.1 có áp dụng cho phòng sạch không?
ASHRAE 62.1 có thể hỗ trợ xác định những yêu cầu thông gió và chất lượng không khí phù hợp với các không gian thuộc phạm vi của nó.
Tuy nhiên, tiêu chuẩn này không thay thế các yêu cầu chuyên biệt về phân loại độ sạch, nồng độ hạt, kiểm soát nhiễm chéo, chênh áp, lọc HEPA hoặc điều kiện công nghệ.
Các hệ thống phòng sạch thường còn phải xem xét ISO 14644 và những tiêu chuẩn, quy định hoặc yêu cầu chuyên ngành khác tùy công năng.
3. Những phương pháp xác định thông gió trong ASHRAE 62.1-2010
Một phần quan trọng của ASHRAE 62.1-2010 là nội dung tại Mục 6, liên quan đến các phương pháp thông gió được tiêu chuẩn chấp nhận.
Hai hướng tiếp cận đáng chú ý gồm:
Ventilation Rate Procedure (VRP): Xác định yêu cầu thông gió thông qua các giá trị lưu lượng, phân loại không gian, số người, diện tích và các điều chỉnh liên quan đến phân phối không khí, hệ thống.
Indoor Air Quality Procedure (IAQP): Tiếp cận theo những yêu cầu liên quan đến chất ô nhiễm và mức chất lượng không khí chấp nhận được, cùng các điều kiện và quy trình đánh giá tương ứng.
Hai phương pháp không thể tùy tiện hoán đổi bằng một phép nhân đơn giản.
Đối với kỹ sư HVAC thường xuyên sử dụng bảng tính gió tươi, Ventilation Rate Procedure là nội dung đặc biệt đáng quan tâm.
4. Công thức thông gió theo Ventilation Rate Procedure
Trong ASHRAE 62.1-2010, một bước của Ventilation Rate Procedure là xác định lượng không khí ngoài trời cần thiết tại vùng thở của người sử dụng.
4.1. Breathing Zone Outdoor Airflow – Vbz
Công thức:
Vbz = Rp × Pz + Ra × Az
Trong đó:
| Ký hiệu | Ý nghĩa | Đơn vị ví dụ |
|---|---|---|
| Vbz | Lưu lượng không khí ngoài trời yêu cầu tại vùng thở | L/s |
| Rp | Suất lưu lượng ngoài trời theo người | L/s.người |
| Pz | Số người thiết kế trong zone | người |
| Ra | Suất lưu lượng ngoài trời theo diện tích | L/s.m² |
| Az | Diện tích sử dụng của zone | m² |
Công thức gồm hai thành phần. Thành phần Rp × Pz thể hiện yêu cầu liên quan đến số người sử dụng không gian. Thành phần Ra × Az thể hiện yêu cầu liên quan đến diện tích, phản ánh những nguồn phát thải không chỉ phụ thuộc vào số người.
Điểm kỹ thuật quan trọng: Rp và Ra phải được lựa chọn từ đúng bảng, đúng phân loại không gian và đúng phiên bản tiêu chuẩn được áp dụng.
Không nên chỉ lấy một giá trị L/s.người từ bảng tính cũ rồi áp dụng cho mọi loại phòng.
4.2. Zone Air Distribution Effectiveness – Ez
Không khí ngoài trời đi vào hệ thống không đồng nghĩa với việc toàn bộ lượng không khí đó được phân phối hiệu quả đến vùng thở.
Hiệu quả phân phối phụ thuộc vào cách bố trí cấp và hồi gió, đặc điểm dòng khí và chế độ vận hành.
ASHRAE sử dụng hệ số Zone Air Distribution Effectiveness, ký hiệu Ez, để xét yếu tố này trong phương pháp VRP.
Lưu lượng không khí ngoài trời yêu cầu tại zone được xác định:
Voz = Vbz / Ez
Trong đó:
- Voz: lưu lượng không khí ngoài trời yêu cầu tại zone.
- Vbz: lưu lượng yêu cầu tại vùng thở.
- Ez: hệ số hiệu quả phân phối không khí.
Không được mặc định Ez luôn bằng 1,0. Giá trị thực tế phải được xác định theo cấu hình và điều kiện được tiêu chuẩn áp dụng quy định.
4.3. Outdoor Air Intake Flow – Vot
Sau khi có Voz, kỹ sư tiếp tục xác định lưu lượng không khí ngoài trời cần đưa vào hệ thống.
ASHRAE phân biệt những cấu hình như:
- Hệ thống thông gió một zone.
- Hệ thống cấp 100% không khí ngoài trời.
- Hệ thống nhiều zone có tuần hoàn không khí.
Với hệ thống một zone thuộc trường hợp xác định tại Mục 6.2.3 của phiên bản 2010, Vot bằng Voz.
Tuy nhiên, với hệ thống nhiều zone có tuần hoàn, bài toán phức tạp hơn vì phải xét cách phân phối, sử dụng lại không khí và hiệu quả thông gió của toàn hệ thống.
Đây là lý do kết quả Vbz không thể tự động được sử dụng làm lưu lượng lấy gió ngoài trời của AHU trong mọi trường hợp.
5. Ví dụ tính lưu lượng gió tươi theo nguyên lý ASHRAE 62.1-2010
Xét một phòng họp được cấp gió bởi một AHU phục vụ riêng zone này.
Giả định dữ liệu phục vụ bài toán:
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Diện tích phòng Az | 60 m² |
| Số người Pz | 12 người |
| Hệ số Rp giả định | 6 L/s.người |
| Hệ số Ra giả định | 0,3 L/s.m² |
| Hệ số Ez giả định | 1,0 |
| Lưu lượng gió cấp tổng của AHU | 1.500 m³/h |
Lưu ý: Rp = 6 và Ra = 0,3 là các giá trị giả định để minh họa phép tính. Đây không phải bảng định mức được trích từ ASHRAE 62.1-2010 hoặc 62.1-2025.
Bước 1: Tính Vbz
Vbz = Rp × Pz + Ra × Az
Vbz = 6 × 12 + 0,3 × 60
Vbz = 72 + 18 = 90 L/s
Bước 2: Tính Voz
Voz = Vbz / Ez
Voz = 90 / 1,0 = 90 L/s
Bước 3: Chuyển đổi đơn vị
1 L/s = 3,6 m³/h
Voz = 90 × 3,6 = 324 m³/h
Bước 4: Xác định Vot
Với giả thiết AHU chỉ phục vụ một zone và thuộc cấu hình single-zone tương ứng:
Vot = Voz = 324 m³/h
Đây là kết quả minh họa cho bài toán đã giả định, không phải lưu lượng mặc định áp dụng cho mọi phòng họp.
Bước 5: Phân biệt gió ngoài trời và tổng gió cấp
Giả sử AHU cấp tổng cộng 1.500 m³/h và hỗn hợp không khí cấp chỉ gồm không khí ngoài trời với không khí hồi tuần hoàn.
Theo cân bằng lưu lượng tại buồng hòa trộn:
Q cấp = Q ngoài trời + Q hồi tuần hoàn
Q hồi tuần hoàn = 1.500 − 324
Q hồi tuần hoàn = 1.176 m³/h
Như vậy, trong điều kiện giả định:
- Không khí ngoài trời: 324 m³/h.
- Không khí hồi tuần hoàn: 1.176 m³/h.
- Tổng không khí cấp: 1.500 m³/h.
Tỷ lệ không khí ngoài trời xấp xỉ 21,6% tổng lưu lượng cấp.
Tỷ lệ này xuất phát từ dữ liệu bài toán, không phải một tỷ lệ cố định được phép dùng cho mọi AHU.
Ví dụ cũng chưa xét lượng gió thải, gió chuyển phòng, rò lọt và các yếu tố điều khiển khác.
Để tìm hiểu phương pháp tính gió tươi rộng hơn, có thể tham khảo bài Cách tính lưu lượng gió tươi theo TCVN 5687:2024 và ASHRAE 62.1 trên DuyHVAC.
6. Hệ thống nhiều zone: Vì sao cần tính thêm ở cấp AHU?
Giả sử một AHU cấp gió cho ba khu vực:
- Văn phòng làm việc.
- Phòng họp.
- Phòng đào tạo.
Mỗi zone có thể có lưu lượng gió cấp, mật độ người và yêu cầu không khí ngoài trời khác nhau.
Nếu chỉ cộng các giá trị Vbz rồi đặt làm lưu lượng gió ngoài trời của AHU, kết quả có thể không phản ánh đúng yêu cầu của hệ thống nhiều zone có tuần hoàn.
Trong phương pháp VRP của phiên bản 2010, các đại lượng liên quan có thể bao gồm:
| Ký hiệu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Vpz | Lưu lượng không khí sơ cấp đến zone |
| Zpz | Tỷ phần không khí ngoài trời sơ cấp yêu cầu tại zone |
| Ps | Số người thiết kế của hệ thống |
| D | Hệ số xét sự không đồng thời về số người |
| Vou | Lưu lượng lấy gió ngoài trời chưa hiệu chỉnh tại cấp hệ thống |
| Ev | Hiệu quả thông gió của hệ thống |
| Vot | Lưu lượng lấy gió ngoài trời yêu cầu của hệ thống |
Đối với cấu hình nhiều zone có tuần hoàn, phiên bản 2010 có phương pháp xác định lưu lượng lấy gió ngoài trời thông qua:
Vot = Vou / Ev
Tuy nhiên, Vou và Ev phải được xác định theo đúng quy trình của phiên bản 2010, không được lựa chọn tùy ý.
Đặc biệt với hệ thống VAV, cần kiểm tra các trạng thái lưu lượng thấp và chế độ tải một phần. Khi gió cấp giảm, việc phân phối đủ phần không khí ngoài trời đến zone bất lợi có thể trở thành vấn đề quan trọng.
Không nên sử dụng các công thức của phiên bản 2010 với hệ số hoặc quy trình hiệu chỉnh lấy từ phiên bản 2025 khi chưa đối chiếu đầy đủ.
7. ASHRAE 62.1-2010 và ASHRAE 62.1-2025 khác nhau thế nào?
ASHRAE 62.1 được cập nhật theo thời gian để bổ sung hoặc điều chỉnh các yêu cầu kỹ thuật.
Các phiên bản được công bố trong giai đoạn này gồm:
| Phiên bản | Vai trò khi tra cứu |
|---|---|
| 62.1-2010 | Nghiên cứu hồ sơ và cơ sở tính toán lịch sử |
| 62.1-2013 | Phiên bản kế tiếp |
| 62.1-2016 | Tài liệu của giai đoạn tiếp theo |
| 62.1-2019 | Phiên bản được sử dụng trong nhiều hồ sơ trước đây |
| 62.1-2022 | Phiên bản trước 2025 |
| 62.1-2025 | Phiên bản mới nhất công bố tính đến tháng 10/2026 |
Theo ASHRAE, phiên bản 2025 có những cập nhật đáng chú ý về:
- Kiểm soát độ ẩm.
- Hiệu chỉnh theo mật độ không khí.
- Trình tự điều khiển thông gió theo nhu cầu (DCV).
- Điều khiển hệ thống trong tình huống khẩn cấp.
- Phương pháp tính một số lưu lượng hút thải.
- Khoảng cách giữa các vị trí lấy gió và những nguồn liên quan.
- Phương pháp tính liên quan đến hiệu quả lọc.
Đây là những nhóm thay đổi ASHRAE giới thiệu đối với phiên bản 2025, không phải bảng so sánh từng điều khoản giữa hai bản 2010 và 2025.
Một điểm đáng chú ý khác: ASHRAE đã công bố đính chính cho phiên bản 2025, trong đó có tài liệu mang ngày 27/8/2026.
Khi chuẩn bị bảng tính hoặc hồ sơ kiểm tra tuân thủ phiên bản 2025, cần xem xét các đính chính và sửa đổi liên quan thay vì chỉ sử dụng bản xuất bản đầu tiên.
8. Có nên tiếp tục dùng ASHRAE 62.1-2010 cho dự án mới?
Không nên mặc định dùng phiên bản 2010 chỉ vì có sẵn PDF hoặc bảng Excel.
Với công trình mới, cần xác định:
- Yêu cầu pháp lý của địa phương.
- Những tiêu chuẩn được lựa chọn hoặc viện dẫn bắt buộc trong dự án.
- Yêu cầu của chủ đầu tư, tư vấn và các bên liên quan.
- Phiên bản được chấp nhận trong hồ sơ thiết kế.
- Các addenda, errata và hướng dẫn áp dụng liên quan.
Đối với công trình tại Việt Nam, cần kiểm tra các quy chuẩn liên quan và tiêu chuẩn được sử dụng trong nhiệm vụ thiết kế.
Đối chiếu với TCVN 5687:2024
TCVN 5687:2024 có tên Thông gió và điều hòa không khí – Yêu cầu thiết kế, được công bố năm 2024 và thay thế TCVN 5687:2010.
Theo thông tin từ cơ quan tiêu chuẩn quốc gia, phiên bản TCVN 5687:2024 hiện còn hiệu lực.
Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu liên quan đến thiết kế và lắp đặt hệ thống thông gió, điều hòa không khí cho các không gian thuộc phạm vi áp dụng của nó.
Việc sử dụng ASHRAE 62.1 không tự động thay thế mọi yêu cầu pháp lý hoặc tiêu chuẩn được viện dẫn trong một dự án tại Việt Nam.
Nếu dự án sử dụng đồng thời TCVN và ASHRAE, cần kiểm tra và giải quyết các khác biệt về định nghĩa, phạm vi và phương pháp tính thay vì lấy rời rạc các hệ số từ hai tiêu chuẩn.
9. Cách kiểm tra AHU đã thiết kế theo ASHRAE 62.1-2010
Đối với hệ thống đang vận hành, kỹ sư thường không chỉ cần biết công thức tính mà còn phải kiểm tra khả năng cung cấp lưu lượng thực tế.
Giả sử hồ sơ thiết kế ghi:
- Lưu lượng lấy gió ngoài trời yêu cầu: 500 m³/h.
- Lưu lượng đo được tại điều kiện kiểm tra: 380 m³/h.
Chênh lệch:
500 − 380 = 120 m³/h
Tỷ lệ lưu lượng đo được so với hồ sơ:
380 / 500 × 100% = 76%
Kết quả cho thấy lưu lượng đo tại thời điểm kiểm tra chỉ bằng 76% giá trị thiết kế.
Tuy nhiên, chưa đủ cơ sở kết luận hệ thống vi phạm ASHRAE.
Kỹ sư cần kiểm tra tiếp:
Điều kiện vận hành: AHU đang chạy chế độ nào? Hệ VAV có đang giảm lưu lượng không?
Số người thực tế: Mật độ sử dụng có thay đổi so với dữ liệu thiết kế không?
Hệ điều khiển: Damper gió ngoài trời và hệ thống DCV có đang hoạt động theo trình tự được phê duyệt không?
Thiết bị: Bộ lọc, quạt, cửa lấy gió và đường ống có đang bị tăng trở lực hoặc gặp sự cố không?
Phương pháp đo: Thiết bị đo có được hiệu chuẩn, vị trí đo có đủ điều kiện và lưu lượng đã được hiệu chỉnh theo điều kiện thích hợp chưa?
Yêu cầu dự án: Mục tiêu là kiểm tra phù hợp hồ sơ gốc, đánh giá hệ thống cải tạo hay đánh giá theo phiên bản tiêu chuẩn mới?
Trong hệ thống nhiều zone, còn cần kiểm tra sự phân phối không khí đến các không gian bất lợi nhất.
Ví dụ 500 và 380 m³/h chỉ là tình huống minh họa, không phải các giá trị định mức của tiêu chuẩn.
10. Những sai lầm thường gặp khi dùng ASHRAE 62.1-2010
10.1. Nhầm lưu lượng gió cấp với gió ngoài trời
AHU có thể cấp 5.000 m³/h nhưng chỉ một phần là không khí ngoài trời.
Phần còn lại có thể là không khí hồi tuần hoàn, tùy thiết kế và các giới hạn áp dụng.
Cần phân biệt Outdoor Air, Supply Air, Return Air và Exhaust Air.
Bài Nguyên lý cấp gió tươi trong hệ thống HVAC giải thích rõ đường đi của các dòng khí và cân bằng áp trong hệ thống.
10.2. Dùng định mức của một không gian cho mọi loại phòng
Không thể mặc định yêu cầu thông gió của phòng họp giống văn phòng làm việc hoặc phòng đào tạo.
Cần phân loại đúng công năng trước khi lựa chọn dữ liệu đầu vào.
10.3. Bỏ qua hiệu quả phân phối không khí
Vbz và Voz có thể khác nhau. Nếu bỏ qua Ez trong những trường hợp cần áp dụng, bảng tính có thể không phản ánh đúng yêu cầu.
10.4. Cộng lưu lượng nhiều zone không đúng phương pháp
Hệ thống nhiều zone có tuần hoàn cần kiểm tra hiệu quả thông gió ở cấp hệ thống.
Không nên chỉ cộng lưu lượng theo người và diện tích rồi sử dụng kết quả cho cửa lấy gió ngoài trời.
10.5. Sử dụng bảng Excel không rõ nguồn
Một bảng tính được tạo nhiều năm trước có thể vẫn chạy được nhưng đã dùng sai dữ liệu đầu vào so với phiên bản đang áp dụng.
Nên lưu nguồn, năm phiên bản, công thức và các giả thiết ngay trong bảng tính.
10.6. Dùng tỷ lệ mở damper thay cho lưu lượng đo
Damper mở 30% không có nghĩa lưu lượng không khí ngoài trời bằng 30% lưu lượng gió cấp.
Quan hệ giữa độ mở và lưu lượng phụ thuộc đặc tính damper, chênh áp, đặc tính hệ thống và trạng thái vận hành.
10.7. Bỏ qua tải nhiệt ẩn của gió ngoài trời
Ở khí hậu nóng ẩm, gió ngoài trời có thể tạo ra tải khử ẩm đáng kể.
Nếu hệ thống không có đủ khả năng xử lý nhiệt ẩm, việc đưa đúng lưu lượng không khí ngoài trời vẫn chưa bảo đảm toàn bộ điều kiện môi trường yêu cầu.
10.8. Cho rằng phiên bản cũ luôn vô giá trị
Một tiêu chuẩn đã bị thay thế vẫn có thể cần thiết khi đối chiếu cơ sở thiết kế ban đầu của công trình lịch sử.
Tuy nhiên, việc kiểm tra một hệ thống cũ và lựa chọn cơ sở thiết kế cho công trình mới là hai nhiệm vụ khác nhau.
11. Download tiêu chuẩn ASHRAE 62.1-2010 ở đâu hợp pháp?
Đây là nội dung quan trọng đối với người đang tìm kiếm file ASHRAE 62.1-2010.
ASHRAE là chủ sở hữu quyền đối với các tài liệu tiêu chuẩn do tổ chức phát hành. Không phải mọi file PDF được chia sẻ trên Internet đều có quyền phân phối công khai.
DuyHVAC không cung cấp bản sao tiêu chuẩn khi chưa có quyền phát hành.
11.1. Trang chính thức ASHRAE 62.1 và 62.2
https://www.ashrae.org/technical-resources/bookstore/standards-62-1-62-2
Đây là nguồn ưu tiên để kiểm tra phiên bản hiện hành và đường dẫn đến những phiên bản trước đó.
ASHRAE có mục cung cấp các phiên bản đã được thay thế thông qua hệ thống Bookstore.
11.2. Xem trước tiêu chuẩn qua hệ thống ASHRAE
https://www.ashrae.org/technical-resources/standards-and-guidelines/read-only-versions-of-ashrae-standards
ASHRAE cung cấp chức năng xem trước một số tài liệu tiêu chuẩn.
Cần kiểm tra tài liệu cụ thể có được cung cấp trong danh sách hay không. Quyền xem không đồng nghĩa với quyền tải xuống hoặc phân phối lại.
11.3. Tra cứu các Addenda
https://www.ashrae.org/technical-resources/standards-and-guidelines/standards-addenda
Addenda là những tài liệu sửa đổi, bổ sung nội dung tiêu chuẩn theo quy trình công bố.
Trang ASHRAE có lưu thông tin về các addenda của Standard 62.1-2010.
Khi tra cứu hồ sơ cũ, kỹ sư cần xác định phiên bản được viện dẫn có bao gồm những addenda nào, thay vì mặc định mọi tài liệu mang tên 2010 là giống hệt nhau.
11.4. Tra cứu Errata
https://www.ashrae.org/technical-resources/standards-and-guidelines/standards-errata
Errata là những tài liệu đính chính lỗi được phát hiện sau khi tiêu chuẩn được xuất bản.
Trang chính thức có liệt kê đính chính của ASHRAE 62.1-2010 ngày 21/7/2011, cũng như các đính chính của những phiên bản sau.
11.5. Tra cứu Interpretations
https://www.ashrae.org/technical-resources/standards-and-guidelines/standards-interpretations/interpretations-for-standard-62-1-2010
ASHRAE công bố một số tài liệu giải thích chính thức liên quan đến việc diễn giải các yêu cầu của ASHRAE 62.1-2010.
Những tài liệu này hữu ích khi kỹ sư cần nghiên cứu cách hiểu một nội dung cụ thể trong bản tiêu chuẩn cũ.
Lưu ý bản quyền: Tài liệu Addenda, Errata hoặc Interpretation được công khai không đồng nghĩa với việc toàn bộ tiêu chuẩn gốc được phép sao chép và phát hành lại.
12. Cách kiểm tra một file ASHRAE 62.1-2010 trước khi sử dụng
Khi nhận được tài liệu từ hồ sơ cũ hoặc nguồn lưu trữ nội bộ, nên thực hiện các bước sau:
| Nội dung | Cần xác nhận |
|---|---|
| Tên tài liệu | Có đúng ANSI/ASHRAE Standard 62.1 |
| Năm phiên bản | Có đúng 2010 |
| Nguồn | Có xác định được nguồn xuất bản và quyền sử dụng |
| Nội dung | Là toàn văn, trích đoạn, Addendum hay Errata |
| Sửa đổi | Có những tài liệu bổ sung nào được áp dụng |
| Điều kiện dự án | Có đúng phiên bản được viện dẫn |
| Quyền sử dụng | Có được phép sao chép, chuyển tiếp hoặc đăng công khai hay không |
Không nên coi tên file ASHRAE-62.1-2010.pdf là bằng chứng rằng tài liệu bên trong đầy đủ, chính xác và hợp pháp.
Việc có một bản PDF trên máy tính cũng không tự động cho phép đăng lại bản đó trên website.
13. Quy trình đề xuất khi đối chiếu ASHRAE 62.1 cho dự án HVAC
Có thể thực hiện theo sáu bước.
Bước 1 – Xác định cơ sở thiết kế: Ghi rõ tiêu chuẩn, năm phiên bản, tài liệu sửa đổi và yêu cầu pháp lý, hợp đồng.
Bước 2 – Thu thập dữ liệu: Xác định số người, diện tích, công năng, lịch hoạt động và sơ đồ hệ thống.
Bước 3 – Xác định yêu cầu thông gió từng zone: Tra đúng dữ liệu, tính lưu lượng và kiểm tra hiệu quả phân phối không khí theo tiêu chuẩn áp dụng.
Bước 4 – Tính tại cấp hệ thống: Xác định lưu lượng ngoài trời cho AHU hoặc hệ thống thông gió, xét cấu hình một zone, nhiều zone và những điều kiện vận hành liên quan.
Bước 5 – Phối hợp với thiết kế HVAC: Kiểm tra tải lạnh, khử ẩm, AHU, DOAS, VAV, quạt, ống gió và hệ thống điều khiển.
Bước 6 – Đo kiểm, nghiệm thu và lưu hồ sơ: Kiểm tra lưu lượng, tình trạng điều khiển, những điểm đo quan trọng và kết quả thử nghiệm theo cơ sở thiết kế.
Có thể tham khảo thêm Quy trình thiết kế hệ thống điều hòa thông gió HVAC từ A đến Z để liên kết việc tính gió tươi với toàn bộ thiết kế MEP.
14. Câu hỏi thường gặp
ASHRAE 62.1-2010 còn sử dụng được không?
Có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo lịch sử, đối chiếu hồ sơ và trong những tình huống dự án có căn cứ phù hợp. Tuy nhiên, đây không còn là phiên bản mới nhất.
ASHRAE 62.1-2010 có phải tiêu chuẩn tính tải lạnh không?
Không. Trọng tâm là thông gió và chất lượng không khí trong nhà. Lưu lượng ngoài trời được xác định có ảnh hưởng đến tải xử lý nhiệt ẩm, nhưng không thay thế toàn bộ quy trình tính tải lạnh.
Có thể lấy Rp và Ra từ bản 2010 để dùng trong bản 2025 không?
Không nên sử dụng nếu chưa đối chiếu. Cần đọc đúng dữ liệu và quy trình tính của phiên bản được dự án áp dụng.
ASHRAE 62.1-2025 có thay thế hoàn toàn TCVN 5687:2024 không?
Không. Tiêu chuẩn ASHRAE không tự động thay thế các quy chuẩn pháp lý và tiêu chuẩn được viện dẫn trong dự án tại Việt Nam.
Có cần tính Vot nếu đã tính Vbz không?
Có, khi phương pháp và cấu hình hệ thống yêu cầu. Vbz biểu thị nhu cầu tại vùng thở, trong khi Vot liên quan đến lượng không khí ngoài trời phải được đưa vào hệ thống.
Có thể dùng ACH thay cho Ventilation Rate Procedure không?
Không mặc định. ACH có thể phục vụ những mục tiêu riêng và chỉ được sử dụng như cơ sở thiết kế khi phù hợp với tiêu chuẩn, quy định và điều kiện dự án.
Có thể tải miễn phí toàn bộ ASHRAE 62.1-2010 không?
Không nên mặc định có bản tải miễn phí hợp pháp. Nên kiểm tra ASHRAE Bookstore, hệ thống xem trước và quyền truy cập do nguồn chính thức cung cấp.
15. Kết luận
ASHRAE 62.1-2010 vẫn là tài liệu có giá trị trong việc nghiên cứu, kiểm tra và đối chiếu các hệ thống HVAC được thiết kế theo những phiên bản tiêu chuẩn trước đây.
Đối với kỹ sư HVAC, giá trị thực tế không nằm ở việc sở hữu một file PDF cũ, mà nằm ở khả năng hiểu đúng cơ sở tính toán và biết khi nào cần sử dụng phiên bản nào.
Ba vấn đề cần đặc biệt chú ý:
- Phân biệt lưu lượng Vbz, Voz và Vot: Lưu lượng tại vùng thở, tại zone và tại cửa lấy không khí ngoài trời không phải lúc nào cũng giống nhau.
- Sử dụng đúng phiên bản: Dữ liệu của ASHRAE 62.1-2010 không nên mặc định dùng chung với phương pháp của ASHRAE 62.1-2025.
- Kiểm tra trong điều kiện thực tế: Lưu lượng thiết kế, điều khiển AHU/VAV và lưu lượng đo được cần được đối chiếu trong những điều kiện vận hành phù hợp.
Với công trình mới, cần kiểm tra phiên bản tiêu chuẩn được công bố, các yêu cầu pháp lý, điều kiện hợp đồng và những đính chính liên quan.
Với công trình cũ, cần giữ lại cơ sở thiết kế ban đầu để phục vụ việc đánh giá, cải tạo và điều chỉnh hệ thống.
Một thiết kế thông gió đúng không chỉ cần đủ lưu lượng, mà còn phải chứng minh được nguồn dữ liệu, phương pháp tính, phiên bản tiêu chuẩn và khả năng vận hành thực tế.
Tài liệu tham khảo
- ASHRAE – Standards 62.1 & 62.2.
- ASHRAE – Standard 62.1-2010: Ventilation Rate Procedure (khóa học chính thức).
- ASHRAE – Interpretations for Standard 62.1-2010.
- ASHRAE – Standards Addenda.
- ASHRAE – Standards Errata.
- ASHRAE – Read-Only Standards.
- Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam – TCVN 5687:2024.
Ghi chú biên tập: Bài được DuyHVAC biên soạn độc lập. Những giá trị ví dụ đều được nêu là giả định; bài không sao chép bảng định mức hoặc phát hành toàn văn ASHRAE 62.1-2010. Khi thiết kế và nghiệm thu, cần đối chiếu bản tiêu chuẩn được cấp phép, đúng phiên bản và các sửa đổi liên quan.
